Hiệu chuẩn là hoạt động kiểm tra tự nguyện giúp doanh nghiệp xác định thiết bị còn phù hợp hay không. Trong lĩnh vực đo lường, hiệu chuẩn, hiệu chỉnh và kiểm định là ba khái niệm quan trọng nhưng dễ gây nhầm lẫn. Cùng tìm hiểu kỹ hơn cũng như cách phân biệt hiệu chuẩn với các khái niệm khác qua bài viết dưới đây của Phúc Gia.
Xem thêm: Hồ sơ năng lực Công ty Cổ phần Phòng thử nghiệm Phúc Gia
1. Hiệu chuẩn là gì?
Theo Khoản 9, Điều 3, Luật Đo lường 2011, hiệu chuẩn là quá trình xác định và thiết lập mối quan hệ giữa giá trị đo của phương tiện đo hoặc chuẩn đo lường với giá trị thực của đại lượng cần đo. Về mặt kỹ thuật, hiệu chuẩn thực chất là việc so sánh các phương tiện đo với chuẩn để đánh giá sai số và các đặc trưng kỹ thuật, đo lường khác của nó..
Hiệu chuẩn là hoạt động không bắt buộc. Tuy nhiên, trong một số ngành công nghiệp nhất định thì việc hiệu chuẩn là rất cần thiết.
Xem thêm:
- Chứng Nhận Hợp Quy Là Gì? Tổng Hợp Mọi Thông Tin Cần Biết
- Công Bố Hợp Quy Là Gì? Quy Trình, Thủ Tục Và Yêu Cầu Hồ Sơ Đầy Đủ Nhất
2. Lợi ích của việc hiệu chuẩn
Hiệu chuẩn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo độ chính xác và ổn định của các phương tiện đo. Không chỉ xác định sai số mà còn bao gồm cả việc điều chỉnh thiết bị, đảm bảo các phương tiện đo đạt yêu cầu kỹ thuật trong từng thời điểm.
Quá trình này không chỉ giúp kiểm tra chất lượng, kiểm soát chất lượng mà còn tối ưu hóa hiệu suất thiết bị, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Một số lợi ích quan trọng của hiệu chuẩn bao gồm:
- Duy trì độ chính xác của hệ thống đo lường bằng cách đảm bảo sự liên kết giữa các phương tiện đo với các chuẩn đo lường quốc gia và quốc tế.
- Xác định sai số của thiết bị đo, từ đó có thể điều chỉnh để đảm bảo kết quả đo lường chính xác hơn.
- Tăng độ tin cậy của phép đo, giúp doanh nghiệp và tổ chức yên tâm về tính chính xác của dữ liệu đo lường.
- Xác định độ không đảm bảo đo, hỗ trợ trong việc đánh giá chất lượng của thiết bị đo.
- Phát hiện và dự đoán hỏng hóc để kịp thời bảo trì, sửa chữa, tránh gián đoạn trong quá trình sử dụng.
- Tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng trong nước và quốc tế, đảm bảo sự phù hợp với các quy định kỹ thuật chuyên ngành.
Xem thêm: Thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa
3. Hiệu chuẩn thiết bị nên thực hiện khi nào?
Tần suất hiệu chuẩn thiết bị đo lường có thể khác nhau tùy theo đặc thù của từng ngành nghề và quy trình sản xuất. Tuy nhiên, việc hiệu chuẩn định kỳ là rất cần thiết để kịp thời phát hiện các sai số và điều chỉnh nhanh chóng, tránh những ảnh hưởng về sau.
Dưới đây là một số thời điểm quan trọng mà doanh nghiệp nên thực hiện hiệu chuẩn:
- Trước khi đưa vào sử dụng: Thiết bị đo cần được hiệu chuẩn ngay từ giai đoạn đầu để đảm bảo độ chính xác trước khi vận hành.
- Định kỳ trong quá trình sử dụng: Việc hiệu chuẩn thường xuyên giúp duy trì hiệu suất ổn định, giảm thiểu sai số và rủi ro trong quá trình đo lường.
- Trước và sau các dự án đo lường quan trọng: Điều này giúp đảm bảo tính chính xác của thiết bị trong suốt quá trình thực hiện dự án cũng như sẵn sàng cho những lần sử dụng tiếp theo.
- Trong suốt vòng đời thiết bị: Để đảm bảo kết quả đo lường luôn chính xác, đáng tin cậy và có thể lặp lại, thiết bị cần được hiệu chuẩn liên tục theo kế hoạch bảo trì.
4. Quy trình hiệu chuẩn thiết bị
Một quy trình hiệu chuẩn đạt chuẩn cần đảm bảo tính chính xác, minh bạch và được lưu trữ đầy đủ trong hệ thống hồ sơ.
Thông thường, hồ sơ hiệu chuẩn chuyên nghiệp sẽ bao gồm các thông tin quan trọng như:
- Dữ liệu đo lường trước khi hiệu chuẩn để đánh giá tình trạng thiết bị.
- Ngày thực hiện hiệu chuẩn nhằm xác định thời điểm kiểm tra và theo dõi lịch trình.
- Thông tin về lần hiệu chuẩn trước đó để so sánh và đánh giá sự thay đổi.
- Họ tên hoặc chữ ký của kỹ thuật viên chịu trách nhiệm thực hiện quy trình.
- Lịch hiệu chuẩn tiếp theo để đảm bảo thiết bị luôn được duy trì trong điều kiện hoạt động tốt nhất.
5. Phân biệt hiệu chuẩn và hiệu chỉnh
Hiệu chỉnh là quá trình điều chỉnh hoặc sửa chữa thiết bị đo lường nhằm đảm bảo độ chính xác theo yêu cầu kỹ thuật. Khi một thiết bị có sai số lớn hoặc không còn đáp ứng tiêu chuẩn đo lường, hiệu chỉnh sẽ can thiệp vào các bộ phận của thiết bị để điều chỉnh hoặc khắc phục sai lệch, giúp kết quả đo trở nên chính xác hơn.
Dưới đây là bảng phân biệt hiệu chuẩn và hiệu chỉnh do Phúc Gia tổng hợp:
| Tiêu chí | Hiệu chuẩn | Hiệu chỉnh |
| Mục đích | Kiểm tra, đánh giá độ chính xác của các thiết bị đo | Điều chỉnh thiết bị để đạt độ chính xác cần thiết |
| Thời điểm thực hiện | Định kỳ hoặc trước khi sử dụng | Khi thiết bị có sai số lớn hoặc không chính xác |
| Công việc thực hiện | So sánh kết quả đo được với giá trị chuẩn đã biết | Điều chỉnh, khắc phục hoặc sửa chữa sai số |
| Kết quả cuối cùng | Xác định sai số của thiết bị | Thiết bị được điều chỉnh để đo chính xác |
| Người thực hiện | Kỹ thuật viên chuyên môn về hiệu chuẩn | Kỹ thuật viên có chuyên môn về sửa chữa và điều chỉnh thiết bị |
| Can thiệp vào thiết bị | Không thay đổi hay sửa chữa, chỉ kiểm tra đo lường | Có điều chỉnh, sửa chữa các sai lệch |
6. Phân biệt hiệu chuẩn và kiểm định
Kiểm định là quá trình đánh giá và xác nhận sự phù hợp của sản phẩm, hàng hóa theo các quy định trong quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Quá trình này tuân theo một quy trình tiêu chuẩn nhằm đảm bảo tính chính xác và an toàn của thiết bị đo lường.
Dưới đây là bảng so sánh kiểm định và hiệu chuẩn:
| Nội dung | Kiểm định | Hiệu chuẩn |
| Giống nhau | Đều là quá trình so sánh thiết bị đo với chuẩn để đánh giá sai số và các đặc trưng kỹ thuật, đo lường khác của nó. | |
| Tính bắt buộc | Bắt buộc theo quy định pháp luật, phải tuân thủ quy trình và thời hạn kiểm định. | Không bắt buộc theo quy định pháp luật, thực hiện theo yêu cầu doanh nghiệp hoặc tiêu chuẩn ISO. |
| Kết quả thực hiện | Cấp tem và giấy chứng nhận kiểm định. | Cấp tem và giấy chứng nhận hiệu chuẩn. |
| Quy trình thực hiện | Do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. | Do đơn vị chứng nhận xây dựng và thẩm duyệt theo Nghị định 105/2016/NĐ-CP. |
| Thời hạn | Định kỳ theo quy định của Bộ KHCN, thường từ 1 đến 5 năm tùy loại thiết bị. | Thực hiện khi có nhu cầu, khuyến nghị hiệu chuẩn định kỳ 12 tháng. |
| Vai trò | Xác định phương tiện đo có đáp ứng yêu cầu pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật hay không. | Đảm bảo độ chính xác của phép đo, xác định độ không đảm bảo đo và thiết lập độ tin cậy của thiết bị. |
7. Một số câu hỏi thường gặp về hiệu chuẩn
1. Hiệu chuẩn là gì?
Hiệu chuẩn là quá trình kiểm tra và xác định sai số của thiết bị đo so với chuẩn, nhằm đảm bảo thiết bị đo chính xác.
2. Kiểm định và hiệu chuẩn khác nhau thế nào?
-
Kiểm định: Bắt buộc với thiết bị thuộc danh mục quản lý; nhằm xác nhận thiết bị phù hợp yêu cầu pháp lý.
-
Hiệu chuẩn: Không bắt buộc; thực hiện để duy trì độ chính xác phục vụ kỹ thuật, sản xuất, thử nghiệm.
3. Thiết bị có bắt buộc phải hiệu chuẩn không?
Không bắt buộc, trừ khi tiêu chuẩn nội bộ, yêu cầu của hệ thống quản lý (như ISO), khách hàng hoặc hợp đồng quy định phải hiệu chuẩn định kỳ.
4. Vì sao cần hiệu chuẩn thiết bị?
Để đảm bảo thiết bị đo cho kết quả chính xác – ổn định – đáng tin cậy, giảm sai số, tránh lỗi sản xuất và đáp ứng các yêu cầu về chất lượng.
Hiệu chuẩn đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo độ tình tin cậy và độ chính xác của thiết bị đo lường, giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm và tối ưu quy trình sản xuất. Việc phân biệt rõ ràng giữa hiệu chuẩn, hiệu chỉnh và kiểm định sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương pháp phù hợp với nhu cầu thực tế. Nếu Quý doanh nghiệp đang tìm kiếm một đơn vị hàng đầu chuyên cung cấp dịch vụ chứng nhận, thử nghiệm, phân tích chất lượng và tính an toàn đối với các loại sản phẩm Điện – Điện tử gia dụng và thiết bị văn phòng, hãy liên hệ ngay với Phúc Gia để nhận tư vấn.
Mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ:
CÔNG TY CỔ PHẦN PHÒNG THỬ NGHIỆM PHÚC GIA
TRUNG TÂM CHỨNG NHẬN PHÚC GIA
TRUNG TÂM THỬ NGHIỆM KIỂM ĐỊNH PHÚC GIA
Địa chỉ:
• Miền Bắc: Cảng cạn Long Biên, Số 01 Huỳnh Tấn Phát, KCN Sài Đồng B, phường Long Biên, TP. Hà Nội
• Miền Nam: Số 180, Đường D2, P. Long Trường, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0965.996.696/0982.996.696/024.7779.6696
E-mail: cert@phucgia.com.vn
Website: phucgia.com.vn
Facebook: Công Ty Cổ Phần Phòng Thử Nghiệm Phúc Gia
Thời gian làm việc: Thứ Hai đến Thứ Sáu 8:00 – 18:30; Thứ Bảy 8:00 – 12:00
Phúc Gia – Tổ chức thử nghiệm và chứng nhận toàn diện cho thiết bị điện – điện tử
