Bộ Công Thương chính thức ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện áp dụng cho tất cả tổ chức, cá nhân hoạt động điện lực và sử dụng điện để sản xuất trên lãnh thổ Việt Nam. Hãy cùng Phúc Gia tìm hiểu về quy chuẩn này qua bài viết dưới đây.
Xem thêm: Hồ sơ năng lực của Trung tâm Thử nghiệm Kiểm định và Chứng nhận Phúc Gia
1. Cập nhật quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện mới nhất
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện QCVN 01:2020/BCT là tiêu chuẩn quan trọng, thay thế QCVN 01:2008/BCT, nhằm nâng cao mức độ an toàn trong hoạt động điện lực. Được ban hành theo Thông tư 39/2020/TT-BCT ngày 30/11/2020 của Bộ Công Thương, quy chuẩn này quy định chi tiết các biện pháp đảm bảo an toàn trong xây dựng, vận hành, kinh doanh, kiểm định và sửa chữa hệ thống điện.
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện QCVN 01:2020/BCT áp dụng cho tất cả cá nhân, tổ chức tham gia hoạt động điện lực và sử dụng điện để sản xuất tại Việt Nam. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm TCVN 4086:1985 về an toàn điện trong xây dựng để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn.
Ngoài QCVN 01:2020/BCT, quý vị cũng có thể tìm hiểu thêm một số quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện khác như:
- QCVN 19:2019/BKHCN (Thông Tư Số 08:2019/BKHCN) – An toàn điện và Tương thích điện từ đối với sản phẩm chiếu sáng bằng công nghệ LED. Các doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện thử nghiệm và chứng nhận hợp quy đèn LED theo QCVN 19:2019/BKHCN.
- QCVN 132:2022/BTTTT – An toàn điện đối với Thiết bị đầu cuối Viễn Thông và CNTT (Thông Tư 24/2022/TT-BTTTT). Các tổ chức nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh các thiết bị này phải đáp ứng các yêu cầu trong quy chuẩn này trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Từ ngày 01/01/2024, doanh nghiệp bắt buộc phải Thử nghiệm an toàn điện đối với thiết bị đầu cuối viễn thông và công nghệ thông tin theo QCVN 132:2022/BTTTT.
Xem thêm:
- Thử Nghiệm Là Gì? Lợi Ích Của Việc Thử Nghiệm Chất Lượng
- Công Bố Hợp Quy Là Gì? Quy Trình, Thủ Tục Và Yêu Cầu Hồ Sơ Đầy Đủ Nhất
2. Quy định chung của QCVN 01: 2020/BCT
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện QCVN 01:2020/BCT đưa ra các quy định chung nhằm đảm bảo an toàn trong mọi hoạt động liên quan đến điện, từ thiết kế, thi công đến vận hành và kiểm định. Sản phẩm để phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật cần được thử nghiệm tại phòng thử nghiệm an toàn điện. Dưới đây là những quy định chung nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả trong ngành điện.
2.1. Phạm vi điều chỉnh
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện này áp dụng cho toàn bộ quá trình liên quan đến hệ thống điện, từ xây dựng, vận hành đến kinh doanh và kiểm định, nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người lao động và hệ thống lưới điện. Các biện pháp quy định bao gồm tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình thực hiện và yêu cầu an toàn trong sửa chữa, thí nghiệm, kiểm định thiết bị điện.
2.2. Đối tượng áp dụng
Quy chuẩn quốc gia về an toàn điện áp dụng rộng rãi cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực điện lực và các đơn vị sử dụng điện cho sản xuất tại Việt Nam. Bao gồm từ doanh nghiệp điện lực, nhà máy sản xuất, cơ sở công nghiệp đến hộ kinh doanh có sử dụng điện quy mô lớn.
Xem thêm:
- Nhiễu Điện Từ Là Gì? Nguyên Nhân Và Cách Chống EMI Hiệu Quả
- Tổng quan về thử nghiệm tương thích điện từ EMC
2.3. Giải thích từ ngữ
Trong lĩnh vực an toàn điện, việc hiểu rõ các thuật ngữ chuyên môn là rất quan trọng để đảm bảo công việc được thực hiện đúng quy trình và an toàn tuyệt đối. Dưới đây là các định nghĩa ngắn gọn về những thuật ngữ quan trọng trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện 2025:
- Đơn vị quản lý vận hành: Đơn vị trực tiếp quản lý và vận hành công trình điện lực.
- Đơn vị công tác: Đơn vị thực hiện sửa chữa, kiểm định, thí nghiệm, xây dựng, kinh doanh điện lực.
- Vùng làm việc an toàn: Khu vực đã được thiết lập các biện pháp bảo đảm an toàn điện.
- Người cấp phiếu/lệnh công tác: Người viết phiếu/lệnh công tác, nắm rõ nội dung và điều kiện an toàn.
- Người lãnh đạo công việc: Người chỉ đạo chung khi có nhiều đơn vị công tác cùng tham gia.
- Người chỉ huy trực tiếp: Người phân công, giám sát nhân viên đơn vị công tác trong quá trình làm việc.
- Người cho phép: Người thực hiện thủ tục cho phép đơn vị công tác vào làm việc khi an toàn được đảm bảo.
- Người giám sát an toàn điện: Người có chuyên môn, được chỉ định giám sát an toàn điện tại công trường.
- Người cảnh giới: Người theo dõi và cảnh báo an toàn tại nơi làm việc để bảo vệ cộng đồng.
- Nhân viên đơn vị công tác: Người trực tiếp thực hiện công việc theo phân công của chỉ huy.
- Người thi hành lệnh: Người làm việc một mình theo Lệnh công tác.
- Làm việc có điện: Công việc thực hiện trên phần đang có điện, sử dụng trang bị chuyên dụng.
- Làm việc không có điện: Công việc thực hiện trên phần đã được cắt điện hoàn toàn.
- Làm việc trên cao: Công việc thực hiện từ độ cao từ 2 mét trở lên.
- Cắt điện: Cách ly phần đang có điện khỏi nguồn điện.
- Công trình điện lực: Tổ hợp thiết bị, kết cấu phục vụ phát điện, truyền tải, phân phối, điều độ và bảo vệ lưới điện.
- Điện cao áp: Điện áp từ 1000V trở lên.
- Điện hạ áp: Điện áp dưới 1000V.
Việc nắm rõ các thuật ngữ này giúp đảm bảo an toàn và hiệu quả trong công tác vận hành, sửa chữa và thi công điện lực.
3. Quy định kỹ thuật khi làm việc với phần không có điện
Mặc dù làm việc với phần đã được cắt điện giúp giảm nguy cơ tai nạn, nhưng vẫn cần tuân thủ chặt chẽ các quy định an toàn để phòng tránh rủi ro do dòng điện cảm ứng hoặc thao tác nhầm. Dưới đây là những yêu cầu kỹ thuật quan trọng cần tuân thủ khi thực hiện công việc trên phần không có điện (theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện QCVN 01: 2020/BCT)
3.1. Trình tự thực hiện các biện pháp an toàn trước khi thực hiện công việc
Để đảm bảo an toàn tuyệt đối khi làm việc với hệ thống điện, cần tuân thủ trình tự các bước dưới đây:
- Cắt điện và ngăn chặn nguồn điện có trở lại để đảm bảo môi trường làm việc an toàn.
- Kiểm tra và xác nhận không còn điện trước khi tiến hành công việc.
- Thực hiện nối đất (tiếp địa):
- Đơn vị quản lý vận hành thực hiện nối đất nhằm tạo vùng làm việc an toàn trước khi bàn giao hiện trường.
- Đơn vị công tác có thể bổ sung nối đất di động tại khu vực làm việc nếu cần thiết.
- Đặt rào chắn và treo biển báo an toàn để cảnh báo và ngăn chặn nguy hiểm.
- Áp dụng các biện pháp an toàn bổ sung tùy theo tình huống, do đơn vị công tác quyết định.
3.2. Đánh số thiết bị
Đánh số thiết bị giúp nhận diện nhanh chóng, giảm nhầm lẫn và nâng cao an toàn vận hành. Việc đặt tên, đánh số rõ ràng cho thiết bị và đường dây đảm bảo quản lý hiệu quả, hỗ trợ bảo trì và xử lý sự cố kịp thời.
3.3. Đóng, cắt thiết bị
Việc đóng, cắt thiết bị điện đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn để tránh sự cố và bảo vệ hệ thống điện. Dưới đây là những quy định quan trọng khi đóng, cắt thiết bị:
- Cấm sử dụng dao cách ly để đóng, cắt dòng điện phụ tải, trừ khi là loại dao cách ly phụ tải được phép theo quy định của nhà sản xuất.
- Phải đảm bảo đường dây đã hết tải trước khi thao tác dao cách ly.
- Sử dụng thiết bị đóng cắt phù hợp khi thực hiện đóng, cắt đường dây và thiết bị điện.
3.4. Mạch liên động
Mạch liên động giúp ngăn ngừa thao tác sai, giảm rủi ro tai nạn điện bằng cách kiểm soát chặt chẽ quy trình vận hành thiết bị. Sau khi cắt thiết bị đóng cắt, người thao tác cần thực hiện các bước sau để đảm bảo an toàn:
- Khóa bộ truyền động và mạch điều khiển, mạch liên động để tránh đóng điện ngoài ý muốn.
- Treo biển báo an toàn nhằm cảnh báo nguy hiểm cho người xung quanh.
- Bố trí Người cảnh giới (nếu cần thiết) để giám sát và ngăn chặn thao tác sai sót.
3.5. Phóng điện tích dư
Phóng điện tích dư là bước quan trọng nhằm đảm bảo an toàn khi làm việc với hệ thống điện, đặc biệt trong môi trường có nguy cơ tích tụ điện dư. Dưới đây là các nguyên tắc cần tuân thủ khi phóng điện tích dư:
- Thực hiện phóng điện tích dư (nếu cần) và đặt nối đất di động trước khi tiến hành công việc để tránh nguy cơ giật điện.
- Khi phóng điện tích dư, phải đảm bảo trạng thái như khi hệ thống đang vận hành để đảm bảo tính an toàn và độ chính xác.
- Sử dụng đầy đủ trang thiết bị bảo hộ lao động và thiết bị an toàn để giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện.
3.6. Kiểm tra không còn điện
Trước khi bắt đầu công việc trên các mạch điện đã được cắt, việc kiểm tra để xác định khu vực làm việc không còn điện là một bước quan trọng nhằm đảm bảo an toàn cho nhân viên.
Khi mạch điện cắt gần hoặc giao cắt với mạch điện cao áp có điện, cần phải kiểm tra điện áp cảm ứng bằng thiết bị chuyên dụng. Nếu phát hiện có điện áp cảm ứng, nhân viên phải ngay lập tức thông báo cho người chỉ huy trực tiếp.
Người chỉ huy sẽ đưa ra các biện pháp an toàn bổ sung, chẳng hạn như nối đất làm việc và yêu cầu ngừng công việc cho đến khi các biện pháp này được thực hiện đầy đủ.
3.7. Chống điện cấp ngược
Chống điện cấp ngược là một yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ an toàn điện trong hệ thống hạ áp, dưới đây là các biện pháp cần lưu ý:
- Đặt nối đất di động: Cần thiết để ngăn điện cấp ngược từ phía thứ cấp của máy biến áp hoặc các nguồn điện hạ áp khác vào nơi làm việc.
- Cắt điện đường dây hạ áp: Phải thực hiện biện pháp ngăn chặn điện cấp ngược từ các nguồn điện độc lập khi cắt điện để đảm bảo an toàn cho đường dây và người lao động.
3.8. Một số quy định về đặt và tháo nối đất di động ở nơi làm việc
Dưới đây là một số quy định quan trọng khi thực hiện công tác nối đất di động tại nơi làm việc theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện QCVN 01: 2020/BCT, nhằm đảm bảo an toàn cho các đơn vị công tác:
- Đơn vị công tác thực hiện đặt và tháo nối đất di động theo chỉ đạo của Người chỉ huy trực tiếp.
- Mỗi đơn vị công tác phải thực hiện nối đất di động độc lập khi có nhiều đơn vị cùng thực hiện công việc liên quan trực tiếp đến nhau.
- Việc dỡ bỏ tạm thời nối đất di động chỉ được thực hiện theo lệnh của Người chỉ huy trực tiếp và phải nối đất lại ngay sau khi công việc hoàn thành.
- Nhân viên đơn vị công tác phải sử dụng sào và găng cách điện phù hợp khi làm việc với lưới điện cao áp, còn khi làm việc với lưới hạ áp phải đeo găng tay cách điện hạ áp.
- Dây nối đất phải là dây đồng hoặc hợp kim mềm, nhiều sợi, có tiết diện chịu được lực điện động và nhiệt.
- Quy trình đặt và tháo nối đất di động: Đặt đầu nối với đất trước, đầu nối với vật dẫn điện sau; khi tháo, thực hiện ngược lại.
3.9. Thực hiện giải pháp kỹ thuật an toàn khi nhiều đơn vị cùng làm việc trên một công trình điện lực
Khi nhiều đơn vị cùng tham gia vào một công trình điện lực, việc thực hiện giải pháp kỹ thuật an toàn là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự an toàn cho tất cả các bên. Dưới đây là các yêu cầu cần thiết trong quá trình thực hiện biện pháp an toàn:
- Mỗi đơn vị công tác phải thực hiện biện pháp kỹ thuật an toàn riêng biệt, đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn lao động trong phạm vi của mình.
- Giữa các đơn vị công tác cần có dấu hiệu nhận biết rõ ràng, giúp phân biệt người của từng đơn vị và hạn chế các rủi ro không đáng có trong quá trình làm việc chung.
4. Quy định kỹ thuật khi làm việc với phần có điện theo QCVN 01: 2020/BCT
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện QCVN 01: 2020/BCT, có những quy định cụ thể khi làm việc với phần có điện mà mọi đơn vị, cá nhân liên quan phải thực hiện. Dưới đây là các yêu cầu kỹ thuật cần lưu ý để đảm bảo an toàn khi thao tác trên các thiết bị điện.
4.1. Khoảng cách an toàn về điện
Khoảng cách an toàn về điện là yếu tố quan trọng giúp ngăn ngừa các tai nạn điện giật. Quy định về khoảng cách này phụ thuộc vào cấp điện áp và có sự khác biệt khi có hoặc không có rào chắn tạm thời.
Dưới đây là bảng chi tiết về khoảng cách an toàn về điện, được chia theo các cấp điện áp và quy định về khoảng cách an toàn trong hai trường hợp:
| Cấp điện áp (kV) | Khoảng cách an toàn không có rào chắn (m) | Khoảng cách an toàn có rào chắn (m) |
| Từ 01 đến 15 | 0,70 | 0,35 |
| Trên 15 đến 35 | 1,00 | 0,60 |
| Trên 35 đến 110 | 1,50 | 1,50 |
| 220 | 2,50 | 2,50 |
| 500 | 4,50 | 4,50 |
4.2. Các biện pháp làm việc với điện cao áp
Để đảm bảo an toàn khi làm việc với điện cao áp, nhân viên công tác cần tuân thủ các quy định về khoảng cách an toàn đối với các phần có điện, đặc biệt khi kiểm tra, sửa chữa hoặc vệ sinh các bộ phận có điện hoặc sứ cách điện. Các biện pháp làm việc phải đi kèm với việc sử dụng dụng cụ, trang bị bảo vệ cho công nhân, đồng thời giữ khoảng cách tối thiểu với các phần có điện chưa được bọc cách điện.
Dưới đây là bảng khoảng cách an toàn tối thiểu theo cấp điện áp theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện QCVN 01: 2020/BCT:
| Cấp điện áp đường dây (kV) | Khoảng cách cho phép nhỏ nhất (m) |
| Từ 01 đến 35 | 0,6 |
| Trên 35 đến 110 | 1,0 |
| 220 | 2,0 |
| 500 | 4,0 |
Ngoài ra, khi chuyển dụng cụ hoặc chi tiết kim loại lên cột, cần đảm bảo chúng không tiếp xúc với dây dẫn và giữ khoảng cách an toàn theo quy định.
4.3. Các biện pháp làm việc với điện hạ áp
Để đảm bảo an toàn khi làm việc với điện hạ áp, các nhân viên cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp bảo vệ sau đây:
- Sử dụng trang thiết bị, dụng cụ bảo vệ phù hợp: Bao gồm găng tay cách điện, ủng cách điện và các dụng cụ cách điện để bảo vệ người lao động khỏi nguy cơ điện giật.
- Che phủ các phần có điện: Sử dụng vật liệu cách điện để che chắn các bộ phận có điện, nhằm loại bỏ nguy cơ tiếp xúc trực tiếp và giảm thiểu rủi ro tai nạn điện.
5. Đơn vị kiểm nghiệm, chứng nhận an toàn điện theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia
Công ty Cổ phần Phòng thử nghiệm Phúc Gia (PGL) là một trong những đơn vị dẫn đầu trong lĩnh vực kiểm nghiệm và chứng nhận sản phẩm điện – điện tử, đáp ứng các yêu cầu quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN). Với hơn 10 năm kinh nghiệm, Phúc Gia chuyên cung cấp dịch vụ thử nghiệm và chứng nhận an toàn cho các sản phẩm điện – điện tử gia dụng và văn phòng, giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định chất lượng và an toàn.
Đặc biệt, Phúc Gia đã đạt chứng nhận ISO/IEC 17025:2017 và được công nhận năng lực bởi các tổ chức uy tín như BoA, AOSC và VACI. Công ty cũng nhận được các chỉ định từ Bộ Công Thương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Khoa học và Công nghệ, chứng minh sự đáng tin cậy và chuyên môn cao trong việc thử nghiệm sản phẩm điện tử, giúp các công ty đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn quốc gia.
Lợi ích khi lựa chọn Phúc Gia:
- Chuyên môn cao: Đội ngũ hơn 60 chuyên gia với trình độ học vấn và kinh nghiệm dày dặn từ các trường đại học hàng đầu.
- Cơ sở vật chất hiện đại: Phúc Gia duy trì hệ thống thiết bị thử nghiệm đạt chuẩn quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực an toàn điện và hiệu suất năng lượng.
- Dịch vụ toàn diện: Cung cấp đầy đủ các dịch vụ từ thử nghiệm, chứng nhận, đến tư vấn pháp lý về sản phẩm điện tử, giúp các doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục nhập khẩu, công bố nhãn năng lượng.
- Khách hàng tin cậy: Phúc Gia là đối tác của nhiều thương hiệu lớn quốc tế như Apple, Sony, Panasonic, Samsung,…
Trên đây là những điểm nổi bật trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện. Hy vọng rằng các doanh nghiệp và cá nhân sẽ nắm bắt kịp thời các quy định này để tuân thủ đúng quy chuẩn quốc gia về an toàn điện. Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp an toàn điện, liên hệ ngay với Phúc Gia để nhận hỗ trợ tận tâm và chuyên nghiệp!
Thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
CÔNG TY CỔ PHẦN PHÒNG THỬ NGHIỆM PHÚC GIA
TRUNG TÂM CHỨNG NHẬN PHÚC GIA
TRUNG TÂM THỬ NGHIỆM KIỂM ĐỊNH PHÚC GIA
Địa chỉ: Cảng cạn Long Biên, Số 01 Huỳnh Tấn Phát, KCN Sài Đồng B, phường Long Biên, TP. Hà Nội, Việt Nam
Điện thoại: 0981.996.996/ 0982.996.696/ 024 7779 6696
E-mail: lab@phucgia.com.vn
Website: phucgia.com.vn
Thời gian làm việc: Thứ Hai đến Thứ Sáu 8:00 – 18:30; Thứ Bảy 8:00 – 12:00
“Liên Minh Phúc Gia – Vì cuộc sống tiện nghi”
Chúng tôi mong muốn mang lại nhiều “GIÁ TRỊ TỐT NHẤT” cho bạn!
