An Toàn Điện Là Gì? 13 Biện Pháp Đảm Bảo An Toàn Điện Hiệu Quả

An toàn điện là tổng hợp các biện pháp, yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn được thiết lập để phòng ngừa tai nạn, sự cố điện gây hại cho con người và tài sản. Việc nắm vững và tuân thủ các quy tắc an toàn điện là then chốt trong mọi môi trường sử dụng điện, từ xây dựng đến sản xuất. Cùng Phúc Gia® tìm hiểu an toàn điện là gì cùng bộ giải pháp an toàn điện toàn diện để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng nhé!

Xem thêm: Hồ sơ năng lực của Trung tâm Thử nghiệm Kiểm định và Chứng nhận Phúc Gia

1. An toàn điện là gì?

An toàn điện là giải pháp phòng, chống tác động của các yếu tố nguy hiểm nhằm ngăn chặn tai nạn, sự cố điện gây hại cho con người, tài sản và trang thiết bị trong quá trình sản xuất, truyền tải, phân phối và sử dụng điện.

Nói cách khác an toàn điện là chuỗi biện pháp ứng phó, yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn cần tuân thủ để bảo vệ an toàn tối đa trong các môi trường có nguy cơ cao như nhà máy, phân xưởng, và công trình…

Cơ sở pháp lý:

• Luật Điện lực 2024 được Quốc hội ban hành ngày 30/11/2024 và có hiệu lực thi hành ngày 01/02/2025.
• Nghị định 14/2014/NĐ-CP hướng dẫn Luật điện lực về an toàn điện.
• Nghị định 51/2020/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 14/2014/NĐ-CP hướng dẫn Luật Điện lực về an toàn điện.
• Thông tư 05/2021/TT-BCT quy định chi tiết một số nội dung về an toàn điện do Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành
• Thông tư 33/2015/TT-BCT quy định về kiểm định an toàn kỹ thuật các thiết bị, dụng cụ điện do Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành

Các văn bản này quy định chi tiết về: 

• Yêu cầu an toàn điện trong quá trình sản xuất, truyền tải, phân phối, sử dụng điện.
• Trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong đảm bảo an toàn điện.
• Các biện pháp phòng ngừa và xử lý sự cố về điện.
• Việc huấn luyện về an toàn điện và cấp thẻ an toàn điện.

Xem thêm:

• Thử Nghiệm Là Gì? Lợi Ích Của Việc Thử Nghiệm Chất Lượng
• Chứng Nhận Là Gì? Các Hình Thức Chứng Nhận Phổ Biến Hiện Nay

2. Nguyên tắc an toàn điện

Tuân thủ các nguyên tắc an toàn điện khi sử dụng điện sinh hoạt giảm thiểu rủi ro gây thiệt hại về tài sản và bảo vệ tính mạng. Một số nguyên tắc an toàn điện cần lưu ý tuân thủ như sau:

• Đào tạo & chuyên môn: Chỉ những người có chuyên môn hoặc được đào tạo mới được phép vận hành, lắp đặt và sửa chữa thiết bị điện.
• Ổ cắm & dây điện: Sử dụng dây cắm đủ tải, bố trí ổ cắm hợp lý, tránh cắm nhiều thiết bị vào một ổ điện để giảm nguy cơ quá tải. Sử dụng thiết bị điện chất lượng cao, có chứng nhận an toàn. Nếu thấy dây điện bị nứt, hở, hoặc thiết bị bị nóng bất thường, phải thay thế ngay lập tức.
• Bố trí dây điện: Giữ dây điện gọn gàng, tránh vướng víu để hạn chế rủi ro tai nạn và chập cháy.
• Lắp đặt thiết bị đúng vị trí: Ổ cắm, cầu dao, công tắc cần đặt ở vị trí cao ráo, cách mặt đất tối thiểu 1.4m để tránh ẩm ướt và nguy hiểm cho trẻ em. Trong trường hợp đã lắp đặt ổ cắm ở vị trí thấp không thể thay đổi người dùng nên trang bị miến bọc hoặc ổ chụp ổ điện để bảo vệ an toàn cho trẻ.
• Thiết bị đóng ngắt điện: Lắp đặt cầu dao, aptomat phù hợp để ngắt điện khi quá tải hoặc sự cố.
• Kiểm tra & bảo trì định kỳ: Thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, dây dẫn và thiết bị để kịp thời phát hiện hư hỏng, rò rỉ điện.
• Không sử dụng thiết bị điện khi sạc: Tránh sử dụng điện thoại, iPad, túi sưởi…trong lúc đang sạc để hạn chế nguy cơ chập cháy, giật điện.
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với nguồn điện: Không chạm vào các bộ phận mang điện như ổ cắm, cầu dao, chỗ nối dây… để tránh bị điện giật.
• Giữ khoảng cách với nguồn điện cao thế: Không thả diều, lắp đặt thiết bị gần đường dây điện cao thế để tránh nguy cơ phóng điện.
• Chú ý thời tiết xấu: Khi có sấm sét, rút phích cắm các thiết bị nối đất và ngắt cầu dao nếu nhà bị ngập nước để đảm bảo an toàn.
• Không sử dụng khi tay ướt: Không chạm vào thiết bị điện khi tay đang ướt hoặc khi đứng trên nền đất ẩm ướt.
• Vị trí để thiết bị điện: Không đặt thiết bị điện (như máy sấy tóc, radio) gần bồn rửa, bồn tắm hoặc những nơi dễ tiếp xúc với nước.
• Không được che chắn các thiết bị tỏa nhiệt (như lò sưởi, bàn ủi) hoặc các khe thông gió của thiết bị điện tử khi chúng đang hoạt động, vì có thể gây quá nhiệt dẫn đến cháy nổ.

Xem thêm:

• Công Bố Hợp Quy Là Gì? Quy Trình, Thủ Tục Và Yêu Cầu Hồ Sơ Đầy Đủ Nhất
• Tổng quan về thử nghiệm EMC – tương thích điện từ
• Hướng Dẫn Thử Nghiệm Hiệu Suất Năng Lượng Tủ Lạnh, Tủ Mát, Tủ Đông
• Nhiễu Điện Từ Là Gì? Nguyên Nhân Và Cách Chống EMI Hiệu Quả

3. Một số Tiêu chuẩn và Quy chuẩn an toàn điện phổ biến

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, dưới đây là một số tiêu chuẩn và quy chuẩn về an toàn điện phổ biến liên quan đến thiết bị điện-điện tử, thiết bị viễn thông:

Ngoài ra, còn nhiều tiêu chuẩn, thông tư và quy định liên quan đến an toàn điện như TCVN 2295 -78, QCVN 01:2020/BCT, TCVN 3144 – 79, TCVN 4114-85…

Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này không chỉ giúp đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng điện mà còn góp phần nâng cao hiệu suất và tuổi thọ thiết bị. Cho đến nay, Phúc Gia đã nhận được chỉ định thử nghiệm an toàn điện theo các tiêu chuẩn, thông tư và quy định trên.

4. 13 biện pháp đảm bảo an toàn điện hiệu quả

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối trong quá trình sử dụng điện và phòng tránh tai nạn điện, mỗi cá nhân và tổ chức cần nghiêm túc tuân thủ các quy tắc an toàn điện cơ bản dưới đây, Phúc Gia chia sẻ 14 biện pháp cốt lõi chia theo nhóm đối tượng:

4.1. Sử dụng thiết bị có chứng nhận an toàn

Lựa chọn thiết bị có tem hợp quy (Tem CR), hợp chuẩn là các thiết bị đã được chứng nhận an toàn điện để giảm thiểu rủi ro chập điện, cháy nổ. Doanh nghiệp cần kiểm tra định kỳ dây dẫn, phích cắm, và thay thế kịp thời. Đồng thời, cần lắp đặt các thiết bị bảo vệ như Aptomat (CB) để tự động ngắt điện khi quá tải/rò rỉ, và hệ thống nối đất để ngăn ngừa giật điện.

4.2. Tuyệt đối không tiếp xúc trực tiếp với nguồn điện

Không chạm tay ướt vào thiết bị, ổ cắm. Trước khi sửa chữa, cần ngắt hoàn toàn nguồn điện và sử dụng dụng cụ cách điện. Người không có chuyên môn không được tự ý sửa chữa. Nếu không thể cắt điện, phải trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ (găng tay, giày cách điện).

4.3. Tuân thủ nghiêm ngặt khoảng cách an toàn điện

Tuân thủ quy định khoảng cách tối thiểu theo cấp điện áp để tránh phóng điện theo quy chuẩn Việt Nam:

• Điện hạ thế (dưới 1kV): 0,3 mét.
• Điện áp từ 1kV đến 15kV: 0,7 mét.
• Điện áp từ 15kV đến 35kV: 1 mét.
• Điện áp từ 35kV đến 110kV: 1,5 mét.
• Điện áp từ 110kV đến 220kV: 2,5 mét.
• Điện áp từ 220kV đến 500kV: 4,5 mét.

Ngoài ra, cần tránh lắp đặt hệ thống điện tại những vị trí nguy hiểm như gần nguồn nước, vật dễ cháy nổ, và cảnh báo trẻ em tránh xa ổ điện, cột điện…

4.4. Chủ động ngắt nguồn điện và phòng tránh tác động môi trường

Việc ngắt nguồn điện đúng cách là then chốt khi sửa chữa hoặc xảy ra sự cố (cháy nổ). Cần lắp đặt cầu dao tự động (aptomat) để ngắt điện kịp thời. Tuyệt đối không sử dụng thiết bị điện trong môi trường ẩm ướt nếu không có biện pháp chống rò phù hợp. Lắp đặt hệ thống điện tại vị trí khô ráo và sử dụng hệ thống chống sét.

4.5. Nâng cao kiến thức và kỹ năng xử lý sự cố

Tham gia các khóa đào tạo về an toàn điện để nắm vững quy trình. Cần trang bị kỹ năng sơ cứu khi gặp người bị điện giật: ngắt nguồn điện ngay lập tức, gọi cấp cứu và thực hiện sơ cứu. Công tác tuyên truyền, kiểm tra thiết bị định kỳ và sử dụng bảo hộ đúng cách sẽ hạn chế rủi ro.

4.6. Áp dụng quy trình LOTO (Lockout/Tagout) khi sửa chữa

LOTO là tiêu chuẩn bắt buộc để ngăn chặn máy móc khởi động bất ngờ trong quá trình bảo trì, sửa chữa. Gồm 2 bước: Ngắt hoàn toàn nguồn điện và sử dụng khóa/biển báo (Tagout) để cảnh báo cấm đóng điện.

4.7. Trang bị bảo hộ (PPE) đúng chuẩn

PPE là rào cản cuối cùng bảo vệ người lao động. Công nhân điện phải được trang bị Găng tay, giày cách điện (phải kiểm định định kỳ) và thảm cách điện tại khu vực thao tác.

4.8. Đo kiểm vật liệu định kỳ hàng năm

Để phát hiện sớm các nguy cơ tiềm ẩn do vật liệu lão hóa hoặc hư hỏng, việc đo kiểm định kỳ là bắt buộc. Phạm vi đo kiểm gồm Điện trở cách điện và Điện trở tiếp địa (nối đất). Tần suất thực hiện là ít nhất 1 năm/lần.

4.9. Hệ thống báo cháy và chữa cháy chuyên dụng

Đám cháy điện có tính chất đặc biệt (cháy do chập mạch) và không thể dập tắt bằng nước. Vì vậy, cần phải trang bị hệ thống như sau:

• Thiết bị bắt buộc: Trang bị bình chữa cháy khí CO2 hoặc bột ABC tại khu vực tủ điện, phòng máy chủ và các thiết bị điện quan trọng.
• Nguyên tắc tuyệt đối: Không bao giờ dùng nước hoặc bình bọt chữa cháy cho đám cháy điện, vì nước dẫn điện có thể gây điện giật cho người chữa cháy và làm đám cháy lan rộng.

4.10. Đào tạo và Cấp thẻ an toàn điện

Theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP, doanh nghiệp bắt buộc phải tổ chức huấn luyện an toàn điện định kỳ cho người lao động.

Mục tiêu của hoạt động đào tạo này là nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức về an toàn điện, cách sơ cứu điện giật và quy trình xử lý sự cố. Sau khóa huấn luyện, người lao động đủ điều kiện sẽ được cấp thẻ an toàn điện.

4.11. Thiết kế theo tiêu chuẩn TCVN 9207

Thiết kế hệ thống điện phải tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn kỹ thuật. Bắt buộc phải tính toán tiết diện dây dẫn phù hợp với công suất chịu tải thực tế (ví dụ: dây bếp từ lớn hơn dây chiếu sáng) để tránh quá tải, nóng chảy cách điện và chập cháy.

4.12. Lắp đặt Aptomat (MCB/MCCB) riêng biệt từng khu vực

Hệ thống điện cần được chia nhỏ thành các lộ điện riêng biệt (máy lạnh, bếp, chiếu sáng). Mỗi lộ phải được bảo vệ độc lập bằng một Aptomat có thông số phù hợp, giúp khoanh vùng sự cố (chỉ mất điện khu vực lỗi) và ngăn ngừa cháy lan.

4.13. Lắp đặt thiết bị chống dò RCD

RCD (Residual Current Device, còn gọi là ELCB/RCCB) là thiết bị an toàn tối quan trọng để bảo vệ người sử dụng. Tại các khu vực có nguy cơ ẩm ướt hoặc gần nước cao (nhà tắm, bếp, khu vực máy bơm), nên lắp RCD có dòng rò tác động tối đa 30mA. RCD tự động ngắt mạch trong mili giây khi phát hiện dòng rò vượt quá ngưỡng, giúp bảo vệ tính mạng con người.

5. Dịch vụ Thử nghiệm và Chứng nhận An toàn Điện tại Phúc Gia®

Trong bối cảnh thị trường điện – điện tử gia dụng ngày càng phát triển, đòi hỏi kiểm định chất lượng nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn. Thiết bị không đạt chuẩn có thể gây chập điện, cháy nổ, ảnh hưởng đến người dùng.

Do đó, doanh nghiệp cần dịch vụ thử nghiệm và chứng nhận an toàn điện để tuân thủ quy định pháp luật, nâng cao uy tín thương hiệu và tạo dựng niềm tin vững chắc với khách hàng. Ngoài ra, đối với các doanh nghiệp nước ngoài khi xuất khẩu sản phẩm vào Việt Nam, một số tiêu chuẩn được quốc tế công nhận nhưng không phù hợp với quy định của nước ta, cần được thử nghiệm lại hoặc bổ sung thêm.

Công ty Cổ phần Phòng thử nghiệm Phúc Gia (PGL) là phòng thử nghiệm an toàn điện, tổ chức chuyên cung cấp dịch vụ thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận cho các thiết bị điện-điện tử gia dụng và văn phòng. Với hơn 10 năm kinh nghiệm, Phúc Gia đã trở thành địa chỉ tin cậy của nhiều doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước.

Trên đây là những thông tin quan trọng về an toàn điện và các giải pháp giúp phòng tránh rủi ro hiệu quả. Hy vọng rằng, bài viết trên của Phúc Gia đã cung cấp kiến thức hữu ích, giúp bạn bảo vệ bản thân và gia đình khỏi các nguy cơ điện giật, chập cháy. Để được tư vấn chi tiết hơn về các giải pháp an toàn điện, liên hệ ngay với Phúc Gia – Trung tâm Thử nghiệm, Chứng nhận các sản phẩm Điện – Điện tử gia dụng và văn phòng hàng đầu hiện nay.

Mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ:

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÒNG THỬ NGHIỆM PHÚC GIA
TRUNG TÂM CHỨNG NHẬN PHÚC GIA
TRUNG TÂM THỬ NGHIỆM KIỂM ĐỊNH PHÚC GIA

Địa chỉ: Cảng cạn Long Biên, Số 01 Huỳnh Tấn Phát, KCN Sài Đồng B, phường Long Biên, TP. Hà Nội, Việt Nam
Điện thoại: 0981.996.996/0982.996.696/024.7779.6696
E-mail: lab@phucgia.com.vn
Website: phucgia.com.vn
Thời gian làm việc: Thứ Hai đến Thứ Sáu 8:00 – 18:30; Thứ Bảy 8:00 – 12:00

Phúc Gia – Tổ chức thử nghiệm và chứng nhận toàn diện cho thiết bị điện – điện tử