Thử nghiệm an toàn điện là quá trình đánh giá khả năng bảo vệ người sử dụng và xác định sự phù hợp của thiết bị điện – điện tử với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Bài viết này từ Công ty Cổ phần Phòng thử nghiệm Phúc Gia cung cấp thông tin chi tiết về khái niệm, quy trình và các tiêu chuẩn áp dụng trong thử nghiệm an toàn điện theo quy định mới nhất tại Việt Nam.
Xem thêm: Hồ sơ năng lực Công ty Cổ phần Phòng thử nghiệm Phúc Gia
1. Thử nghiệm an toàn điện là gì?
Thử nghiệm an toàn điện là hoạt động kiểm tra và đánh giá các thiết bị điện, thiết bị điện tử gia dụng cùng dây cáp điện nhằm xác định sự phù hợp với các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện. Mục tiêu của hoạt động này là xác định thiết bị điện hoạt động kịp thời, chính xác và hạn chế rủi ro cho người sử dụng cũng như môi trường xung quanh.
Hoạt động thử nghiệm an toàn điện thường bao gồm các phép đo và kiểm tra các yếu tố cơ bản như đo công suất, đo điện trở đất, đo dòng rò, đo cường độ dòng điện, kiểm tra chống điện giật, kiểm tra chịu điện áp, cùng các yêu cầu khác liên quan đến an toàn điện.
Các phép đo và kiểm tra này được thực hiện bằng thiết bị đo lường chuyên dụng và tuân theo quy chuẩn QCVN 4:2009/BKHCN, QCVN 1:2019/BKHCN, QCVN 19:2019/BKHCN, QCVN 25:2025/BKHCN cùng các tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) tương ứng với từng loại thiết bị.
Thử nghiệm an toàn điện buộc phải được thực hiện đối với các thiết bị điện – điện tử gia dụng, văn phòng thuộc danh mục cấp 2 như máy tính xách tay, máy tính để bàn, máy tính bảng, TV (máy thu hình), router, modem, quạt điện, bàn là điện, máy sấy tóc, ấm đun nước điện, máy lọc không khí, máy hút bụi, aptomat, cầu dao cách ly, tủ điện, cáp điện để xác định sự phù hợp với yêu cầu an toàn điện, từ đó hạn chế rủi ro khi đưa thiết bị vào sử dụng.
2. Các quy định pháp luật về thử nghiệm an toàn điện
Hệ thống văn bản pháp luật về thử nghiệm an toàn điện tại Việt Nam được xây dựng dựa trên các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và tiêu chuẩn quốc gia, nhằm bảo vệ sức khỏe người sử dụng và đảm bảo chất lượng sản phẩm trên thị trường. Các văn bản này quy định rõ các yêu cầu bắt buộc mà thiết bị điện – điện tử buộc tuân thủ trước khi lưu thông.
- Thông tư 05/2021/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 22/9/2021, quy định chi tiết một số nội dung về an toàn điện bao gồm: huấn luyện sát hạch an toàn, xếp bậc và cấp thẻ an toàn điện; biển báo an toàn điện; thỏa thuận khi xây dựng trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây điện cao áp, do Bộ Công Thương ban hành.
- Thông tư 13/2022/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 18/10/2022, bãi bỏ Khoản 6 Điều 7 Thông tư 05/2021/TT-BCT về chi phí tổ chức huấn luyện, cấp thẻ, do Bộ Công Thương ban hành.
- Thông tư 33/2015/TT-BCT áp dụng từ ngày 06/01/2017, quy định danh mục các thiết bị, dụng cụ điện buộc kiểm định; nội dung và chu kỳ kiểm định an toàn kỹ thuật các thiết bị, dụng cụ điện, do Bộ Công Thương ban hành.
- Thông tư 28/2017/TT-BCT áp dụng từ ngày 01/01/2018, sửa đổi bổ sung một số nội dung tại Thông tư 33/2015/TT-BCT, do Bộ Công Thương ban hành.
- Thông tư 39/2020/TT-BCT ngày 30/11/2020 ban hành QCVN 01:2020/BCT về an toàn trong sản xuất, truyền tải, phân phối và sử dụng điện, có hiệu lực từ ngày 01/06/2021, do Bộ Công Thương ban hành.
- Luật Điện lực 2024 số 61/2024/QH15 do Quốc hội ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/02/2025, quy định về quy hoạch phát triển điện lực, đầu tư xây dựng dự án điện lực; bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực. Nội dung về an toàn điện được quy định cụ thể tại Mục 1 Chương VIII.
- Nghị định 51/2020/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ ngày 21/4/2020, sửa đổi một số nội dung tại Nghị định 14/2014/NĐ-CP.
- Nghị định 14/2014/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ ngày 13/3/2014, quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Điện lực về an toàn điện, bao gồm an toàn trong phát điện, truyền tải điện, phân phối điện và sử dụng điện.
- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 4:2009/BKHCN về an toàn đối với thiết bị điện và điện tử do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành theo Thông tư 21/2009/TT-BKHCN ngày 30/9/2009, cùng với Sửa đổi 1:2016 được ban hành theo Thông tư 21/TT-BKHCN ngày 15/12/2016. Theo quy chuẩn này, các sản phẩm thuộc diện điều chỉnh buộc thực hiện thử nghiệm an toàn điện tại các phòng thử nghiệm được chỉ định trước khi lưu thông trên thị trường.
- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2020/BCT về an toàn trong sản xuất, truyền tải, phân phối và sử dụng điện do Bộ Công Thương ban hành theo Thông tư 39/2020/TT-BCT ngày 30/11/2020. Quy chuẩn này quy định các biện pháp nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện các hoạt động như xây dựng, vận hành, kinh doanh, thí nghiệm, kiểm định, sửa chữa đường dây dẫn điện, thiết bị điện, cũng như các công việc khác liên quan theo quy định của pháp luật. Quy chuẩn áp dụng cho tất cả các tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động điện lực hoặc sử dụng điện phục vụ sản xuất trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Quy chuẩn chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/6/2021.
- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 25:2025/BKHCN về an toàn và quản lý đối với các thiết bị điện dùng cho lắp đặt điện trong gia đình và hệ thống điện tương tự do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu các thiết bị thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn này buộc thực hiện thử nghiệm an toàn điện và có giấy chứng nhận hợp quy trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.
- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 19:2019/BKHCN về an toàn điện và tương thích điện từ cho sản phẩm chiếu sáng bằng công nghệ LED do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Quy chuẩn này quy định các yêu cầu về an toàn điện và tương thích điện từ đối với đèn LED và thiết bị chiếu sáng sử dụng công nghệ LED.
Bên cạnh các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cũng hỗ trợ các phương pháp đo và đánh giá cụ thể:
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3718-1:2005 về quản lý an toàn trong trường bức xạ tần số radio – Phần 1: Mức phơi nhiễm lớn nhất trong dải tần từ 3 kHz đến 300 GHz do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3718-2:2007 về quản lý an toàn trong trường bức xạ tần số radio – Phần 2: Phương pháp khuyến cáo để đo trường điện từ tần số radio liên quan đến phơi nhiễm của con người ở dải tần từ 100 kHz đến 300 GHz do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10900:2015 (IEC 62233:2005) về phương pháp đo trường điện từ của thiết bị gia dụng và thiết bị tương tự liên quan đến phơi nhiễm lên người do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10344:2014 (IEC 62493:2009) về đánh giá thiết bị chiếu sáng liên quan đến phơi nhiễm trường điện từ đối với con người do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8334-1:2010 (IEC 62226-1:2004) về phơi nhiễm trong trường điện hoặc trường từ ở dải tần số thấp và tần số trung gian – phương pháp tính mật độ dòng điện và trường điện cảm ứng bên trong cơ thể người – Phần 1: Yêu cầu chung do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8334-3-1:2010 (IEC 62226-3-1:2007) về phơi nhiễm trong trường điện hoặc trường từ ở dải tần số thấp và tần số trung gian – phương pháp tính mật độ dòng điện và trường điện cảm ứng bên trong cơ thể người – phần 3-1: phơi nhiễm trong trường điện – mô hình giải tích và mô hình đánh số hai chiều do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5699-2-25:2007 (IEC 60335-2-25:2005) về thiết bị điện gia dụng và các thiết bị điện tương tự – an toàn – Phần 2-25: Yêu cầu cụ thể đối với lò vi sóng, lò vi sóng kết hợp do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.
- Bộ Y tế ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 21:2016/BYT về điện từ trường tần số cao – Mức tiếp xúc cho phép điện từ trường tần số cao tại nơi làm việc theo Thông tư 16/2016/TT-BYT ngày 30/6/2016.
- Bộ Y tế ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 25:2016/BYT về điện từ trường tần số công nghiệp – Mức tiếp xúc cho phép điện từ trường tần số công nghiệp tại nơi làm việc theo Thông tư 25/2016/TT-BYT ngày 30/6/2016.
- Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 8:2010/BTTTT về phơi nhiễm trường điện từ của các trạm gốc điện thoại di động mặt đất công cộng theo Thông tư 21/2010/TT-BTTTT ngày 29/7/2010.
- Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 78:2014/BTTTT về phơi nhiễm điện từ của các đài phát thanh, truyền hình theo Thông tư 12/2014/TT-BTTTT ngày 10/6/2014.
3. 5 loại thử nghiệm an toàn điện cần biết
Để đánh giá toàn diện khả năng an toàn của thiết bị điện, quá trình thử nghiệm an toàn điện bao gồm nhiều loại kiểm tra khác nhau. Mỗi loại thử nghiệm tập trung vào một khía cạnh cụ thể nhằm xác định sự phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Kiểm tra dòng rò
Bất kỳ thiết bị điện nào cũng tạo ra mức dòng rò nhỏ do điện áp và điện dung bên trong sản phẩm. Trong trường hợp bình thường, dòng điện rò rỉ này không đủ lớn để cơ thể người cảm nhận được. Tuy nhiên, do thiết kế hoặc lỗi sản xuất, lớp cách điện trong sản phẩm có thể bị hỏng, dẫn đến dòng điện rò rỉ vượt mức cho phép.
Điện áp được đo trên tụ điện và dòng rò được tính bằng điện áp chia cho điện trở 1kOhm. Tần số kiểm tra khoảng 1kHz. Các giá trị của điện trở và tụ điện được quy định cụ thể trong tiêu chuẩn áp dụng.
Kiểm tra bảo vệ nối đất
Kiểm tra này chỉ áp dụng cho thiết bị Cấp I, nhằm đảm bảo thiết bị ngăn ngừa điện giật thông qua cách điện và nối đất. Nếu lớp cách điện bị hỏng, dòng điện có thể rò ra vỏ thiết bị.
Quá trình kiểm tra thực hiện bằng cách kết nối thiết bị với đường dây hoặc cực nối đất, sau đó đo điện trở giữa đầu nối đất và các bộ phận có thể mang điện áp nguy hiểm. Việc xác định các điểm đo cần chuyên môn, thường là vỏ kim loại và các bộ phận kim loại gắn kèm.
Tiêu chuẩn kiểm tra:
- Dòng điện: 1,5 – 2,5 lần định mức thiết bị kiểm tra
- Điện áp rơi: 4V-12V
Kiểm tra điện trở cách ly và điện áp chịu đựng
Thử nghiệm này đánh giá khả năng cách điện của thiết bị. Thiết bị sẽ được đặt dưới điện áp cao để kiểm tra dòng điện rò, từ đó xác định điện trở cách điện còn duy trì hay không. Phương pháp đòi hỏi thận trọng vì sử dụng điện áp lớn.
Giá trị điện áp áp dụng tùy thuộc vào loại cách điện của thiết bị, thông thường được chọn cao hơn khoảng 10 lần so với điện áp danh định, hoặc theo công thức:
Hipot Tester Voltage = (Nominal Input Voltage) x 2 + 1000V
Thử nghiệm độ bền điện môi
Thử nghiệm độ bền điện môi (Dielectric Strength Test) là phép kiểm tra khả năng chịu đựng điện áp cao của vật liệu cách điện trong thiết bị điện. Mục đích là xác định liệu lớp cách điện có đủ khả năng chống lại điện áp cao mà không bị đánh thủng hay không.
Trong quá trình thử nghiệm, điện áp cao được đặt vào thiết bị trong khoảng thời gian nhất định để đánh giá khả năng cách điện. Nếu lớp cách điện bị đánh thủng hoặc dòng rò vượt mức cho phép, thiết bị được coi là không đạt yêu cầu an toàn điện.
Thử nghiệm độ tăng nhiệt
Thử nghiệm độ tăng nhiệt đánh giá khả năng tản nhiệt của thiết bị điện khi hoạt động ở điều kiện định mức hoặc quá tải. Mục tiêu là xác định nhiệt độ của các bộ phận trong thiết bị không vượt quá giới hạn cho phép, tránh nguy cơ cháy nổ hoặc hư hỏng.
Các điểm đo thường bao gồm: cuộn dây động cơ, bộ phận điện tử, vỏ ngoài thiết bị và các linh kiện dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ. Kết quả thử nghiệm giúp đánh giá tính kịp thời và chính xác của thiết kế tản nhiệt.
4. Tại sao thử nghiệm an toàn điện lại quan trọng?
Thử nghiệm an toàn điện là yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu thiết bị điện – điện tử tại Việt Nam. Hoạt động này không chỉ bảo vệ người sử dụng khỏi các nguy cơ điện giật, cháy nổ mà còn giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao uy tín thương hiệu.
- Đảm bảo an toàn cho người sử dụng: Thử nghiệm an toàn điện giúp nhận diện sớm các nguy cơ như rò rỉ dòng điện, cách điện kém hoặc linh kiện không đạt chuẩn. Việc phát hiện và xử lý kịp thời những vấn đề này trước khi sản phẩm được đưa ra thị trường góp phần giảm thiểu tai nạn điện, nguy cơ cháy nổ và bảo vệ tính mạng người dùng. Đồng thời, quá trình đánh giá chuyên sâu còn giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế sự cố phát sinh khi thiết bị vận hành trong thực tế.
- Tuân thủ quy định pháp luật: Các thiết bị điện thuộc diện quản lý bắt buộc phải được thử nghiệm tại phòng thử nghiệm được chỉ định và có chứng nhận hợp quy trước khi lưu thông. Việc tuân thủ quy trình này không chỉ đảm bảo doanh nghiệp đáp ứng đúng yêu cầu của cơ quan quản lý mà còn giúp hoạt động sản xuất – kinh doanh diễn ra minh bạch, an toàn hơn. Đây cũng là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp xây dựng uy tín và hạn chế tối đa rủi ro về xử phạt, thu hồi hoặc đình chỉ lưu hành sản phẩm.
- Nâng cao chất lượng và độ tin cậy sản phẩm: Hoạt động thử nghiệm giúp phát hiện sớm lỗi thiết kế, linh kiện không phù hợp hoặc vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất. Nhờ đó, doanh nghiệp có cơ sở cải tiến sản phẩm, nâng cao độ bền, hiệu suất và sự ổn định trong quá trình vận hành.
- Tăng niềm tin của khách hàng: Sản phẩm đã được đánh giá và chứng nhận an toàn mang lại sự yên tâm cho người tiêu dùng. Khi cảm thấy an toàn và tin tưởng, khách hàng sẽ có xu hướng gắn bó lâu dài và đánh giá cao thương hiệu.
- Hỗ trợ tiếp cận thị trường trong và ngoài nước: Thiết bị đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như IEC, EN hoặc các yêu cầu kỹ thuật của từng quốc gia sẽ dễ dàng được chấp nhận tại thị trường nước ngoài. Đây là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp mở rộng hoạt động xuất khẩu.
- Giảm thiểu rủi ro và chi phí kinh doanh: Phát hiện lỗi kỹ thuật trước khi sản phẩm lưu thông giúp doanh nghiệp tránh chi phí lớn từ việc thu hồi, bồi thường hoặc giải quyết tranh chấp pháp lý. Đồng thời, giảm thiểu rủi ro cháy nổ hoặc sự cố nghiêm trọng trong quá trình sử dụng.
Công ty Cổ phần Phòng thử nghiệm Phúc Gia là đơn vị được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định thực hiện thử nghiệm và chứng nhận an toàn điện theo QCVN 4:2009/BKHCN, QCVN 19:2019/BKHCN, QCVN 25:2025/BKHCN. Ngoài ra, Phúc Gia còn được chỉ định thực hiện thử nghiệm tương thích điện từ (EMC) theo QCVN 9:2012/BKHCN và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia khác thuộc phạm vi được chỉ định.
Phúc Gia là đơn vị tư nhân đầu tiên tại Việt Nam được cả ba tổ chức BoA, AOSC và VACI công nhận đạt chuẩn thử nghiệm theo ISO/IEC 17025. Đồng thời, Phúc Gia cũng được đánh giá năng lực và chỉ định bởi ba Bộ: Bộ Công Thương, Bộ Thông tin và Truyền thông (hiện thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) và Bộ Khoa học và Công nghệ.
Với đội ngũ gần 100 chuyên gia, kỹ sư giàu kinh nghiệm, nhiều người là thành viên các hội đồng kỹ thuật quốc gia, cùng hệ thống thiết bị thử nghiệm hiện đại trên diện tích trên 4000m2, Phúc Gia đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc đánh giá, thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận hợp quy cho sản phẩm điện – điện tử.
Phúc Gia còn là đối tác uy tín của các tổ chức quốc tế như VDE, UL, TIMC, TQC và phục vụ nhiều khách hàng lớn như Samsung, Apple, Hitachi, Electrolux, Panasonic, LG, Sony, Siemens, Mitsubishi, GE, Haier, Toshiba, Carrier, Philips, HappyCook, General, TCL, Alaska, Casper, Gree, Hải Hà, VinMart,…
Thử nghiệm an toàn điện là hoạt động cần thiết giúp xác định sự phù hợp của thiết bị điện – điện tử với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), từ đó hạn chế rủi ro và bảo vệ người sử dụng. Công ty Cổ phần Phòng thử nghiệm Phúc Gia với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và hệ thống thiết bị hiện đại, đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc đánh giá chất lượng và chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn cho sản phẩm.
Mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ:
CÔNG TY CỔ PHẦN PHÒNG THỬ NGHIỆM PHÚC GIA
TRUNG TÂM CHỨNG NHẬN PHÚC GIA
TRUNG TÂM THỬ NGHIỆM KIỂM ĐỊNH PHÚC GIA
Địa chỉ:
• Miền Bắc: Cảng cạn Long Biên, Số 01 Huỳnh Tấn Phát, KCN Sài Đồng B, phường Long Biên, TP. Hà Nội
• Miền Nam: Số 180, Đường D2, P. Long Trường, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0965.996.696/0982.996.696/024.7779.6696
E-mail: cert@phucgia.com.vn
Website: phucgia.com.vn
Facebook: Công Ty Cổ Phần Phòng Thử Nghiệm Phúc Gia
Thời gian làm việc: Thứ Hai đến Thứ Sáu 8:00 – 18:30; Thứ Bảy 8:00 – 12:00
Phúc Gia – Tổ chức thử nghiệm và chứng nhận toàn diện cho thiết bị điện – điện tử
